mei de boat

The boat I've taken

Well, I made it to the Shetlands

or maybe somewhere thereabouts

and I have to tell you it wasn´t easy,

no, it was more or less a trip to hell.

So I am a little burned, broken and

slightly out of control, wondering

what am I doing on a silly island?

Even though the sun is shining bright.

But still, I made it to the Shetlands,

at least  I think I do, or could I be

mistaken, and am I somewhere else?

djûr

Polityk?

It binne gjin grappen, mar streken as ien

mei de wiisheid yn pacht it better as in

oar mient te witten hoe´t it yninoar sit.

It binne gjin grappen, mar domme streken

as ien út 'e hichte koartsichtich tinkt dat er

in oar fan alles en noch wat wiismeitsje kin.

It binne gjin grappen, mar fine streken as ien

yn 't foar al nergens nei harket  en in oar syn

arguminten as te licht ûnder it flierkleed feit.

It binne gjin grappen, mar gefaarlike streken

as dyselden dy't tinke dat se it foar it sizzen

ha it ferrekke om oaren oan it wurd te litten.

Gelokkich mei elkenien dy't net skriuwt alles

sizze wat er tinkt, it kin neat skele wat er seit.

Mar wat yn 'e frede wol it sizze as ik net mear

skriuwe mei om frij oer myn taal te beskikken?

Sille we it dan noch 'beleve' dat de tiid te 'djûre'

grappen wreekt, sels as de striid al besljochte is?

lydsum lijen

Op lichte reels gûnzje ik mei de faasje fan in sneltrein nei de stêd. Earst heech by it brede wetter del, dan as op lucht oer drokke diken en krúswegen. Op leger nivo feroarje de bûtenwiken yn weagen fan stedske bebouwing mei kreas berape gevelstien. Rap komme rûnom de ikoanen fan âlde en moderne arsjitektuer oer de dakken tichter by. Mar foar we de stânfêstige beakens berikke dûk ik ûnder de grûn. Opslokt yn de pipen fan in like fernimstich as ûnbidich systeem: de spelonken fan in metropoal. Ergens yn dy ûnttsjustere put stap ik út en wurd ik in wrotter. Mei ferdrach baan ik my in paad troch in bline massa. Yn dat leger, dêr't ik as soart oan besibbe bin, mar net ien fan kin, draaie alle mooglike nasjonaliteiten troch in grutte kolk ferskate kanten op. Dat elkenien yn dat kommen en gean it paad wit, ik kin der net by. It giet my lykwols ek hast fansels. Roltrep nei roltrep lit ik my nei de djipste lagen sûgje. Op it leechste punt hapert de floed. Ûnbeweechlik libben stiet yn de wacht. Stoefe blikken sjogge skoftich of sljochtwei ûnferskillich foar har út. In inkeling nimt de situaasje betochtsum yn him op. It besaut my. Krekt út de loft wei plukt bin ik folslein anonym yn in swijende hage skood. Skouder oan skouder. Allegear tûke tinkers, allegear dreamers en dwilige dwazen. Gjinien dy't fan de oar wat wit. Stille wille en lydsum lijen. Dochs fiel ik my net allinnich. We sykhelje deselde droege lucht, harkje nei itselde ratteljende ritme fan oanboazjend lûd. It wachtsjen is op it sinjaal dat ús yn in rige konteners fan oerslach nei oerslach ferfiere sil.

fjûr?

Fjoer yn 'e bek, siedde yn it maaieljocht 

troch de Feniks fan de tiid avant la lettre.

ljocht

fleane

De fûgel is los fan de grûn, better byld kin ik net sketse fan it gigantyske gefaarte dat my optilt. Net sûnder muoite docht bliken, want de wjerakseljende swiertekracht lûkt my werom yn de stoel. It is frjemd en fiel dat it eigen lichem werklik út kilo's bestiet. Mar faasje oerwint it gewicht, yn in tel bin ik se wer kwyt. We sile as in boskje fearren omheech. Krekt as eartiids op´e soeie yn de âld appelbeam klim ik hieltyd heger en heger om de loft stikken te skoppen. Sûnder wjerstân berik ik in ûntinkbere hichte. It deade punt! Kjeld sjit my fan de weromstuit troch de lea. Dat dy yslike sensaasje my noch altiten sa yntins rekket. Mar it is sa, ik fiel it en ik wol it op sa'n momint alle kearen wol wer útraze. Yes! 

It duorret lykwols te koart: dat longerjende gripen nei ik wit net wat. It is fierstente te gau wer dien. De bân mei de ierde keart myn lichem op. Of reitsje ik in ûnsichtber plafond? It knapt my yn 'e earen. Dôf wurd ik my opslach bewust fan myn kwetsbere posysje. Fleane as in fûgel? Te mâl foar wurden. In minske kin ommers net op eigen kracht troch de loft bewege. Noait! Sels yn de mytology mislearret it jammerdearlik. Guon tinke dat inkeld de siel him op in beskaat momint los fan it ierdske meitsje kin. Dat leau ik net. En al sit ik by it rútsje net op it minste plak, ik hoech ek net te tinken dat ik dêr by need de measte oerlibbenskânsen ha. Dat is likegoed in yllúzje. Kinst dy dêr mar oan ien punt fêsthâlde: it ile streekje fan de kime. It sabeare paad nei de ein fan de reis.

te min

Wêr bin ik sûnder taal

om it paad te freegjen

en in miening te jaan

yn it lân fan de swijers?

Wa bin ik sûnder wurden

om in ferhaal te betinken

en de wierheid te sizzen

oer de grûn dy't my bynt?

Wat bin ik noch wurdich

sûnder te skriuwen wat

ik wol en yn myn sinnen

gjin ûntwyk mear fyn?

Ik wie jimmer op 'e doele

en 't libben wie my te min. 

baaie

Net te leauwen, sa bysûnder as in kuier lâns de orizjinele gedachtewrâld fan in oar wêze kin. Ik doel op de útstalling fan in unike kolleksje skilderijen en objekten, allegear spannende betinksels fan in selekt tal keunstners dy't it ferstân fan de foarbygonger mei harren ynderlike driuwfearen kidelje en ferbjusterje wolle. It docht dan ek gjin nij dat sok geastferromjend guod in reis nei Amsterdam de muoite tige wurdich makket.

De doar nei de wrâld fol ekspressive, iepenbiere keunst op it Museumplein hat jierren sletten west, mar koartlyn gong de boel gelokkich wer fan't slot. Dat wa´t him graach ferwûnderet oer hoe't ferburgen saken fan de minsklike geast har dêr omraak oppenearje, kin der lang om let wer syn gerak krije. Yn it fernijde Stedelijk stiet, hinget, klinkt en beweecht in weareld oan ferbazing. In besite is as baaie yn in grutte, wite tobbe fol ferbylding. Alles wat der útstald wurdt toant it libben yn in diminsje dy't fierder giet as inkeld samar wat oerflakkige ideeën. Mar tink der om, sûnder fantasy hat de reis der hinne gjin sin. Want wat it each dêr waarnimt ferget begryp en in iepen blik fan it foarstellingsfermogen. De besiker moat in ûndersiker fan it ûnbekende wêze. De besiker moat net benaud wêze, mar nijsgjirrich nei wat bûtenwenstich is. De besiker moat him yn dy tobbe fan de ferbylding ûnderdompelje litte as in ûnleauwige yn de Jordaan.

Alles wat nuver is wurdt yn´e regel noch frjemder ast der raar fan opsjochst en dat makket de ûnderfining mei moderne keunst oangripend en meislepend. Wat mâler, wat moaier. Wat skikke en ploaie mei de boargerlike moraal kin dan ek gjin kwea. Dan wurket de yllúzje fan de keunst it bêste. Dan sil it beklibje. Dan wurdt de wrakseling in oerwinning. 

rinne

Ik bin op de loftseehaven yn de polder ûnder it Amsterdamske peil. Betonnen boaiem, metalen ramten, glêzen muorren: alles stiket as in labyrint fan gongen en portalen yninoar. It is der altiten ljocht, it libbet dei en nacht. Ik folgje de hantwizers nei de oerdutsen kaden. Oan alle kanten is te fernimmen dat ik troch in meartalige krite rin. It ynternasjonale byld en lûd lit him rûnom ropperich jilde. Each en ear wurdt der net oars fan, de holle skeakelt like maklik op it bûtenlânsk oer as tusken de talen dy't ik fan jongs ôf meikrigen ha. As it mar gjin Sineesk of Sanskryt wurdt, dan kom ik it measte wol nei. Giele buorden mei stive swarte letters en wat sifers wize de rûtes nei de poarten en de pieren.
Departures - Check-in - Gates - Starbucks - Boarding. It kin de master net misse. Wat my al ûntkomt, dat fyn ik mei de mûle wol út. Faaks hoech ik ek net alles te begripen. De ûnbekende wurden binne grif ornearre foar in oar. Alle boeken yn de biblioteek binne ek net de muoite wurdich. Faaks hat wat ik net begryp in doel. Fan skea en skande wurdst ek wizer. Dat wit ik sûnt ik lang lyn as froed backpacker op in oar kontinint it ferkearde antwurd joech op de fraach of ik as dapper boarger fan it lege lân myn finger wolris yn in 'dyke' stutsen hie.

Ik rin lange berûne einen en lês ûnderweis de neiste takomst yn myn hân. It skermke meldt de krekte tiid en oere fan de ljep omheech. In streepkeskoade op papier en in plestik paske mei myn identiteit is fierder alles wat it brûkt om fuort te kommen. It lân achter dunen en diken lit my sûnder betinken gean. Earst noch it lêste ein te foet. Ik lit B en C lizze, ik rin nei D en sykje om nûmer 86.

slûpe litte

Bluisterich strûpt de trein troch it lânskip. Ik ha myn plak fûn, in finster mei frij sicht en gjin praters njonken of foar my oer. Yn 'e rûs fan de passive beweging jou ik my del en driuw dreamerich fuort op in tiidleaze stream. Foarearst giet it ien kant út, streekrjocht en op it skema fan it spoar. Achter it spegeljende glês wikselet de griene stilte him út en troch ôf mei de echo op dôfhûdich bakstien en beton. Inkeld it izer op izer rattelt op guon plakken as in karre op in klinkertdyk. It giet hurd, sa't de trein alles deun op it spoar foarby jaget, hurder as de auto´s op de dyk. Op in stuit ride de feninige blikbakjes op tsjillen likehurd parallel mei it spoar mei, mar al gau moatte se belies jaan. Ik waan my de winner. Krekt as lis ik foaroan yn in race en sil ik mei grutte foarsprong as earste oer de streek komme. Noflik lit ik in ûnwennich gefoel fan macht oer my hinne komme. It hege tempo hat my noch mear te fiter. Mei de eagen ticht wachtsje ik fergees op de ferrifeljende fertraging fan in fleantúch dat los fan de grûn rekket. It spoar as startbaan, dat kin elke fantast betinke, of it moat freudiaanske gedachte wêze. Underbewuste ferlangens om boppe alles út te stigen. Mar dy sensaasje fan alles slûpe litte hâld ik noch te goede. Want al bin ik op reis, ik bin noch altyd net echt fuort. Ik ha my noch net losmakke. It is inkeld in besykjen. Ik klamp my allinnich mar oan it tempo fan de trein fêst om net werom te hoegen. My tinkt it is de oergong, in faze fan twivel en ûnwissens oer wat der komme sil. Dêr moat elke reizger trochhinne.