tûk


Aksioma’s

In tûke skriuwer is wat oars as in literêr merakel.
In literêr merakel skriuwt gjin tûke tekst.
Net alle skriuwers binne literêre merakels.
Tûk skriuwe stiet tsjinoer keunst, lykas in
beskaat talint streekrjocht tsjinoer in jefte stiet.
In jefte ûntjout him út himsels mei rêde stappen,
wylst talint yn ’e regel stadichoan mei muoite waakst.
Skriuwers mei in jefte ha dat sels faak net yn ’e gaten.
Bejeftigen ha wol ris in gebrek oan eigenwearde.


Tûke skriuwers gean faak mei harren talint op ’e rin.
In talint kin min krityk op syn/har boek ferdrage.
In tûke kritikaster is net itselde as in tûke lêzer.
It nut fan krityk op in boek is diskutabel.
Kritikasters binne selden tûker as de trochsnee lêzer.
Boeklêzers binne oer it generaal net dom.
In boek skriuwe, dat is tûk, mar gjin merakel.
In boek lêze, dêr wurdt de lêzer tûker fan.
In tûk boek is hast itselde as in merakel.


oarsom


Ik wit net wat dat is mei de tiid. Giet it hurder ast reizgest? Of giet de reis fierstente fluch foarby? Underweis wachtsje duorret dêrtsjinoer hast altiten te lang, mar dan is it achternei faak wer folle flugger foarby gong ast tochtst. Der by sitte of wat rinne makket soms ferskil, want foar it gefoel ferrint de tiid faak hurder as't yn beweging bist, al fleane in protte lange oeren sitte yn it fleantúch ek wolris yn in sucht foarby.
Ja, it is in nuver spul mei de tiid. Net inkeld de fraach wêr’t it bliuwt is nijsgjiirrich, mar ek: wêr komt it wei? Wêr’t it hinne giet is it geheim fan de smit. Guon reizen duorje dy soms net lang genôch, wylst somtiden woest dat it wat mear opsjitte koe. Yn't foar hast it noch net sa yn’ e gaten, want it ferrifeljende tiidsbesef oerfalt dy faak pas ûnderweis. Dan besefst dat tiid hielendal gjin fêste faktor is, mar in begryp dat dy te fiter hat. Dan is it nacht as it ergens oars noch ljochtdei is. Dan is it heechsimmer en hiel fierfuort djip winter.
Nee, ik wit net wat it is mei de tiid. Ik bin de rjochting ek al kwyt. Want de sinne stiet net yn it sûden, mar skoot om tolve oere middeis heech yn it noarden foarby. Hy draait wol fan it easten nei it westen, mar giet hiel apart fan rjochts nei lofts. Dat is wennen. En as ik nachts nei de stjerren sjoch, dan mis ik de fertroude loft. Neat is itselde. Al duorret it net lang mear, dan ferlit ik de wrâld, dêr't de tiid der noch even net ta docht.

skoft



Ast oerdei by de see de weagen almar gean en kommen sjochst,
dan kinst dy suver wol yntinke wērom oft de tiid ûneinich is.

Ast by jûn yn de bergen alle tiid fan de wrâld yn eagenskou nimst,
dan witst dat dyn eigen bestean dy minder as yn in sucht ûntnadere is.

En ast dan nachts ûnder de ûnbidige stjerreloft sikest nei it skoftke dat
der noch is, dan wolst alle tiid dyst kwytrekke bist it leafst mar gau ferjitte.

along the way



Along the way

Underweis sjoch ik rûnom beammen stean,
heech, breed, steatlik, mar ek licht en linich
stean se dêr’t se stean, se gean nergens hinne,
it waar docht har neat, se jouwe nergens om,
stilstean sit har yn de genen, it is wat se binne.

Tagelyk fleane se my foarby, ik sjoch se
lofts en rjochts yn lange, griene rigen gean,
ik sjoch se yn in flits, ik sjoch se sweven,
it liket krekt of stean ik stil en stowe sy
as minsken op tsjillen hastich troch de tiid.

Underweis ferrifelje my lykwols gau de sinnen,
want in beam hoecht ommers nergens hinne,
dy nimt alle tiid en ik bin de rêstleaze reizger
yn beweging, ik jei yn sân hasten troch it libben,
woartele yn de fêste grûn kom ik net fierder.





19

2019

Oeral dêrst west hast is gjin bestimming
mear, want oeral dêrst wiest is it ferline,
wylst oeral dêrst hinne silst de takomst is.

Oer alle wegen giet it withoefier fierder:
moarn, oaremoarn, takom wike, it nije jier.

Oeral binne bestimmingen te berikken
ast it dy oan tiid dochst en gean der hinne.




dyn taal



Whakapapa


Wat woartelet der noch fan dyn wrâld âld hout
yn de spjalten grûn fan memme -ierde?

Wat stipet dyn eale stamme ûnder in teheistere kroan
dat kracht jout en hope?

Streamt der noch bloed troch de ferskronfele ieren
ûnder dyn tanige hûd?

Lit dy it swijen net oplizze; jou it net oer!
Dyn lûd moat bliuwe!


fier

withoefier


de wrâld reizget troch de tiid

en de tiid giet rimpen oer de wrâld

mar de wrâld hat de weareld tiid

tiid op de wrâld is in libbensreis

en in reis om de wrâld nimt tiid


wit hoe lang

prolooch


Wat fierder ast fan hús west hast, wat dreger de ôfrin fan in reis faak is. Der wurdt ommers in bân ferbrutsen, wylst de ferbining mei it thúsfront noch stal krije moat. It oanboazjende gefoel fan in kâlde leechte liket wol in warskôging. Sa fan: tink derom, it is gebeurd. Wat oer en foarby is komt net werom! It iennichste watst noch dwaan kinst is besykje sa lang mooglik fêst te hâlden oan de sangerige rûs fan de reis.
Ofstân nimme falt altiten ôf, ek fan in stikje tiid. Alle dagen telle. Ien dei likefolle as hûndert. Alle ferfleine tiid bliuwt in gemis dat dy rekket. Miskien wol te ferlykjen mei in kadoke dat dy ôfpakt wurdt. Of mei de domper dyst fielst as de simmer foarby is en de lange winter foar de doar stiet. Miskien docht it noch wol it measte tinken oan it ferlies fan in wichtich stik tekst, omdat it net opslein is.
Lang om let wer thús giet de fersteurde idylle dy gelokkich net lang oer de lea. Al reitsje de oantinkens stadichoan wol yn it ferjitten. En wolst it fuortslûpende ferline beskriuwe, dan is it spitigernôch hieltiten dreger om it ûnder wurden te bringen. Thús is alles wer sa gewoan. Dan moast it dwaan mei de langst nei withoefier wer fuort en de gedachte dat ergens hinne sille hast like moai is as ergens hinne gean, mar dat it fierwei it moaiste is, ast alwer ergens oars bist.

macht



Guon rinne der by del, oaren bliuwe der foar stean, in inkeling giet der in skoftke foar sitten. By alle trije soarten taskôgers kinst dy ôffreegje: wat nimme se waar? Of wa nimt wat der te sjen is goed yn him op? En wat ûntdekt in oar wat guon krekt misse?  Want it sil net sa wêze dat elkenien itselde oereaget. Op it earste gesicht miskien wol, mar úteinlik sjocht elk mei de eagen dy't er sels is. Eagen dy't in ferhaal sykje bygelyks, miskien wol mei in moraal, of eagen dy't foar de feroaring de werklikheid yn in oar ljocht sjen wolle en of eagen dy't it bedroch fan de yllúzje net ûnderskiede kinne. Sis it mar, de ferbylding docht it wurk. By de iene grif wat mear as by de oar. 
Sa stappe guon soms skodholjend en skouderlûkend by it fertoande del. Tagelyk dogge oare lju it har belangstellend wat mear oan tiid en besjogge de útstalde keunst mei of sûnder krityk. Oaren reitsje miskien in momint ferwûndere en litte de foarstelling fierder suver ûnferskillich oer har hinnekomme.
Mar de inkeling  dy't him yn alle rêst der by deljout sjocht nei alle gedachten alles. Dy wurdt rekke troch de macht fan de ferbylding en is fernuvere oer de artistike driuw. Dy wurdt optild troch de autonome kracht fan skiente. Dy wurdt meinaam troch it goede, it moaie, de wiere aard fan keunst. Dy inkeling wurdt ûnderdompele yn in religieus gefoel fan estetysk gelok. En oars pakt hy of sy út 'e macht fan de gewoante it mobyltsje der gewoan even by.


it paad



Ik beweech my geandewei troch it gegeven fan de tiid. Der is gjin begjin en likemin in ein.  De reis wynt him frij troch de romte. De tiid dy't it nimt, dy docht der net ta. It paad dat ik gean leit der op it each ôf doelleas hinne. It spoar rint net dea, mar komt ek nergens oan. Krekt as mei de reizen yn 'e holle, dy't noait in bestimming fine. Of lykas mei al dy reizen nei it ferline, dy't dy noait werom nei eartiids ta bringe.
Yn 'e gong wei kom ik lykwols gjin wezentlike grinzen tsjin. Der leit my neat yn de wei, as ik wol dan kin ik fier komme. De romte lit him mei syn sigesaagjende omwegen sawat einleas jilde. It is in reis yn it heden op de drompel fan in nijsgjirrige tiid; nei oarden dy't noch ûnbekend binne.
Ik nim de tiid dy't ik ha as in fêststeand gegeven oan en sjoch fernuvere om my hinne. Ik waan my op betroubere wegen. Net omdat ik nei in sekere bestimming sykje, mar omdat ik sjoch dat de reis dy't ik meitsje der wol ta docht.